فرصت اقامتی – بافندگی گلافشان
به انگیزۀ فراهم آوردن امکان تبادل اطلاعات و مهارتهای بافندگی میان هنرمندان نساجی از نقاط مختلف ایران، با افتخار نخستین فرصت اقامتی در کاشان را به ارتباط بافندگی گیلان با کارگاههای نساجی کاشان در مجموعه منوچهری اختصاص دادیم. در فرصت یک هفتهای این برنامه شهره مهرآبادی اهل روستای قاسمآباد از استان گیلان مهمان ما بود. استان گیلان منطقهای است که به میراث فرهنگی غنی در شاخههای مختلف نساجی شهرت دارد، و پارچهبافی در روستاهای آن توسط زنان انجام میگیرد.
شهره پس از تحصیلات دانشگاهی در رشته حقوق تصمیم گرفت هنر مادرانش را ادامه دهد، و حالا ده سال است زمان خود را وقف یادگیری بافندگی، آموزش، ترویج و نوآوری در بافتههای قاسم آباد میکند. پارچههای او با نام «گُلافشان» ارائه میشوند.
شهرت بافتههای قاسمآباد، به چادرشبهایی است که با دستگاه دو وَردی سادهای تولید میشوند. در این چادرشبها که در اصل با نخ ابریشم پرورش گیلان بافته میشده اند، بافنده در حین بافت پود ضخیمی را به کمک سرانگشتان در بعضی نقاط به پارچه میافزاید و به این ترتیب نقوشی روی پارچه ایجاد میکند. این کار با ابزارکمکیِ سادهای به شکل یک صفحه چوبی به نام «لِتاک» انجام میشود. لتاک مانند وَرد سوم عمل میکند و با بالا بردن تارها در توالیهای مشخص، به بافنده امکان میدهد، مطابق طرح ذهنی خود، در هر رج با استفاده از پودهای اضافه نقاط یا «پیکسل»هایی متفاوت با رنگ زمینه به وجود آورد.
به کمک این تکنیک تعداد زیادی نقوش نمادین بر چادرشبهای قاسمآباد بافته میشده است؛ نقشهایی که عمدتاً از طبیعت، و ابزارها و آئینهای زندگی روزمره، و معناهای کهن سرچشمه میگرفته اند، که به تناسب تخیل بافنده هربار شکلهای تازه و ترکیبهای نویی از آنها بر پارچه نقش میبسته، و هر چادرشب را قطعهای منحصر به فرد میساخته است.
شهره در این فرصت یک هفتهای، کار با دستگاههای بزرگ چهار وَردی در کارگاههای بافندگی مجموعه ما، و امکانات گستردهتری که فراهم میکنند را آزمود، صبحها را به آموزش و تبادل تکنیکها و تجربیات خود با بافندگان کارگاه ما اختصاص داد، و به آنها کمک کرد نقشاندازی به شیوه بافتههای قاسم آباد را تجربه کنند، و خود با همین روش اثری ویژه برای مجموعۀ موزه پارچه منوچهری خلق کرد و به یادگار گذاشت.
